Aprobaty techniczne
systemów kominowych
Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa, Kraków
Zbigniew A. Tałach
Prawo budowlane nakłada obowiązek stosowania w budownictwie materiałów i wyrobów o właściwościach użytkowych umożliwiających prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie
obiektów budowlanych, tak aby zapewniały one bezpieczeństwo ich użytkowania. Dopuszczone do stosowania w budownictwie mogą więc być jedynie te wyroby, które posiadają stosowne dopuszczenia
formalnoprawne, a to:
* certyfikat na znak bezpieczeństwa wykazujący zgodność wyrobu z kryteriami technicznymi opracowanymi na podstawie polskich norm,
* certyfikat zgodności lub deklaracja producenta o zgodności z polską normą lub aprobatą techniczną.
Ustawa Prawo budowlane definiuje też pojęcie wyrobu budowlanego podlegającego systemowi dopuszczeń. W myśl tej ustawy wyrób budowlany jest to "wyrób w rozumieniu
przepisów o badaniach i certyfikacji wytworzony w celu wbudowania, wmontowania, zainstalowania lub zastosowania w sposób trwały w obiekcie budowlanym".
Aprobaty techniczne
Aprobaty techniczne stanowią pozytywną ocenę techniczną wyrobu, która stwierdza przydatność tego wyrobu do stosowania w budownictwie. Ustawa Prawo budowlane art.3 p.16
określa pojęcie aprobaty technicznej w polskim systemie dopuszczeń.
Stosowana w Polsce definicja aprobaty technicznej pokrywa się z Dyrektywą Rady Wspólnoty Europejskiej 89/106/EEC dotyczącej wyrobów budowlanych.
Aprobata techniczna udzielana jest dla wyrobów, których właściwości użytkowe i własności techniczne zapewniają prawidłowo projektowanym i wykonywanym obiektom budowlanym,
w których wyroby mają być użyte, spełnienie stawianych tym obiektom wymagań podstawowych. Przez wymagania podstawowe rozumie się wymagania określone w stosunku do obiektów budowlanych w ustawie Prawo
budowlane i innych przepisów dotyczących zapewnienia:
* bezpieczeństwa konstrukcji,
* bezpieczeństwa pożarowego,
* bezpieczeństwa użytkowania,
* odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
* ochrony przed hałasem i drganiami,
* oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród.
Aprobata techniczna udzielana jest na wyrób budowlany określonego producenta. Jeśli dwóch producentów wytwarza wyrób o tej samej konstrukcji, wymiarach i z tego samego
materiału, to - ze względu na możliwe różnice w technologii i organizacji produkcji mające wpływ na końcową jakość wyrobu - każdy z nich powinien mieć odrębną aprobatę techniczną na swój wyrób.
Uzyskanie aprobaty technicznej jest wymagane dla wyrobów, na które nie ustanowiono właściwej przedmiotowo polskiej normy, natomiast aprobata techniczna nie jest wymagana
dla wyrobów stosowanych lub wytwarzanych jednostkowo, na indywidualne zamówienia stosującego, nie przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu.
W postępowaniu aprobacyjnym właściwości wyrobu oceniane są na podstawie badań analiz obliczeniowych oraz opracowywanych przez ekspertów wymagań technicznych dla grup
wyrobów. Ocena techniczna, o której mowa w aprobatach technicznych, dokonywana jest w zależności dla potrzeb na podstawie badań eksperymentalnych, obliczeń, oględzin oraz oceny ekspertów.
Postępowanie aprobacyjne
.
Wnioskodawcą o wydanie aprobaty technicznej może być producent, dystrybutor lub importer. Wnioskodawca składa wniosek o udzielenie aprobaty technicznej na formularzu wg
załącznika do Rozporządzenia MGPiB z dnia 19 grudnia 1994r. Do formularza należy dołączyć:
* opis techniczny wyrobu i jego odmian asortymentowych,
* szczegółowy opis przeznaczenia i zakres stosowania wyrobu,
* wykaz i charakterystyki techniczne surowców i materiałów zastosowanych do produkcji wyrobu,
* rysunki techniczne wyrobu i konstrukcji wykonanych przy jego zastosowaniu z uwzględnieniu złącza między poszczególnymi elementami i elementami konstrukcyjnymi budowli,
* zestawienie cech identyfikacyjnych, właściwości użytkowych i własności technicznych oraz klasyfikacji wynikającej z przyjętego zakresu stosowania wyrobu,
* instrukcja dotycząca warunków stosowania wyrobu, pakowania, przechowywania i transportu.
IGNiG jako jednostka aprobująca w terminie 1 miesiąca od daty rejestracji wniosku dokonuje formalnej jego weryfikacji, sprawdza jego kompletność i ocenia zasadność oraz
zawiadamia wnioskodawcę o potrzebie przeprowadzenia postępowania aprobacyjnego, albo przedstawia pisemne uzasadnienie odmowy wszczęcia takiego postępowania.
W zawiadomieniu określa się:
* rodzaj, przedmiot i metody badań laboratoryjnych,
* zakres i przedmiot dodatkowych uzasadnień obliczeniowych i wykaz dodatkowych danych, sprawozdań oraz certyfikatów, atestów i opinii wynikających z odrębnych obowiązujących przepisów,
niezbędnych do dokonania oceny przydatności wyrobu oraz wskazuje laboratoria właściwe do wykonania badań.
Skompletowanie dokumentów oraz przedłożenie raportu z badań należy do wnioskodawcy ubiegającego się o aprobatę techniczną.
Ocenę przydatności wyrobu do budownictwa jednostka aprobująca wydaje po dokonaniu analizy przedstawionych dokumentów i wyników badań oraz po zasięgnięciu opinii Komisji
Ekspertów działającej przy Instytucie Górnictwa Naftowego i Gazownictwa.
Wydanie aprobaty technicznej następuje w terminie 2 miesięcy, a odmowa wydania aprobaty wraz z uzasadnieniem w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania dokumentacji przez
jednostkę aprobującą.
Wymagania aprobaty technicznej mogą być zmienione przez IGNiG na wniosek producenta wyrobu zamierzającego dokonać zmian materiałowych, konstrukcyjnych lub technologicznych
mogących mieć istotny wpływ na własności użytkowe wyrobu lub rozszerzenie zakresu stosowania. Zmiana wymagań następuje w trybie zmiany aprobaty po przeprowadzeniu postępowania aprobacyjnego w
stosownym do zmian zakresie.
Aprobata techniczna może być uchylona przez jednostkę aprobującą, która ją wydała w przypadku zmian w obowiązujących przepisach, polskich normach, normach i przepisach
ustanawianych przez organizacje międzynarodowe oraz w przypadku, gdy wyrób nie spełnia w czasie użytkowania stawianych wymagań lub też zagraża bezpieczeństwu.
Aprobata może być uchylona z inicjatywy własnej jednostki lub na wniosek Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem
wnioskodawcy i po uzyskaniu opinii Komisji Ekspertów.
Postępowanie aprobacyjne składa się z 2 etapów:
* ETAP I, który dotyczy opracowania podstawowych zaleceń i opinii oraz przedstawienie ich do akceptacji Komisji Aprobat Technicznych w celu określenia zakresu prac
niezbędnych do oceny przydatności wyrobu do zamierzonego stosowania,
* ETAP II, obejmuje analizę danych i opracowanie aprobaty technicznej na podstawie "Zleceń" przy uwzględnieniu wyników badań i opinii o wyrobie.
Aprobaty systemów kominowych.
W Polsce systemy kominowe przeznaczone do odprowadzenia spalin z urządzeń opalanych gazem lub olejem opałowym, jako wyroby wytwarzane w celu wbudowania, zainstalowania,
wmontowania lub zastosowania w obiektach budowlanych podlegają obowiązkowi uzyskania aprobaty technicznej.
Działalność aprobacyjną w tym zakresie prowadzi Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krakowie w oparciu o Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i
Budownictwa z dnia 19 grudnia 1994 r. w sprawie aprobat i kryteriów technicznych, dotyczących wyrobów budowlanych wraz z późniejszymi zmianami (Dziennik Ustaw RP 1995 Nr 10 poz.48, Nr 136 poz. 672,
1998 Nr 107 poz.697).
Zatwierdzony przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wykaz wyrobów z zakresu sieci i instalacji paliw gazowych objętych działalnością aprobacyjną IGNiG
Kraków zawiera wyroby, armaturę i urządzenia przeznaczone do dystrybucji i użytkowania gazu wraz z systemami kominowymi odprowadzenia spalin z urządzeń opalanych gazem lub olejem opałowym.
Wydane przez IGNiG Kraków aprobaty dotyczą systemowych wkładów kominowych przeznaczonych do istniejących kominów ceramicznych oraz segmentowych systemów kominowych
dwuściennych wolnostojących, o średnicach nie większych niż 500 mm. Dla większych średnic kominów dwuściennych izolowanych wydaje się aprobaty jednostkowe.
Przedmiotowe systemy kominowe są przeznaczone do odprowadzenia spalin z urządzeń opalanych paliwami gazowymi rozprowadzanymi wspólną siecią w gospodarce komunalnej wg
PN-87/C-90001, gazami węglowodorowymi wg PN-82/C-9000 oraz olejami opałowymi wg PN-76/C-96024 i DIN 51603-61.
Aprobaty przyznawane są przez IGNiG jako jednostkę aprobującą w oparciu o przeprowadzone postępowanie aprobacyjne i pozytywne wyniki badań laboratoryjnych. Badania
wykonuje się na podstawie wymagań technicznych zgodnych z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i
ich usytuowanie (Dziennik Ustaw RP 1995 Nr 10 poz.46) oraz z Zaleceniami zatwierdzonymi przez Komitet Aprobat Technicznych - obejmującymi sprawdzenie:
* trwałości stosowanych materiałów w stosunku do trwałości obiektu budowlanego w przewidywanych okresach remontów bieżących i kapitalnych,
* prawidłowości wyposażenia systemu kominowego w niezbędne elementy: odprowadzenia spalin, wykraplacze, otwory rewizyjne, trójniki (Dz.U.R.P 1995r Nr 10v poz.46 - parag.148 ust.2),
* dokładności kształtowo-wymiarowej z uwzględnieniem termicznej autokompensacji układu systemu kominowego (Dz.U.RP 1995r Nr 10 poz. 46 - parag.140 ust.1),
* odporności chemicznej materiałów na agresywne środowisko spalin z urządzeń opalanych gazem lub olejem opałowym, zawierających CO, SO2, H2SO3, H2SO4, Nox (Dz.U.RP 1995r. Nr 10 poz. 46 -
parag.140 ust.4),
* wymaganej szczelności systemu kominowego w przyjętych warunkach podciśnienia i nadciśnienia (Dz.U.RP 1995r Nr 10 poz. 46 - parag. 140 ust.2),
* odporności termicznej systemu kominowego,
* odporności ogniowej systemu kominowego w czasie 60 minut (Dz.U.RP 1995r. Nr 100 poz.46 - parag.267 ust.1) zgodnie z wymaganiami normy PN-93/B-02870,
* wytrzymałości mechanicznej elementów systemu kominowego na obciążenie zgodnie z wymaganiami normy PN-86/M.-40142,
* sprawdzenie powstawania ogniw galwanicznych na połączeniach elementów systemu kominowego,
* prawidłowości oznaczeń elementów systemu kominowego.
Należy zwrócić uwagę, że każdy element systemu powinien być oznakowany w sposób trwały i posiadać co najmniej następujące dane:
* znak wytwórni,
* średnica nominalne,
* rodzaj materiału,
* numer aprobaty technicznej
Badania systemów kominowych przeznaczonych do odprowadzania spalin z urządzeń opalanych gazem lub olejem opałowym
IGNiG jako jednostka udzielająca aprobat technicznych na systemy kominowe do odprowadzania spalin posiada własne akredytowane laboratorium badawcze, może także uznać
wyniki badań akredytowanych laboratoriów zagranicznych, jeżeli wynika to z podpisanych umów międzynarodowych.
Dla systemów do odprowadzania spalin z urządzeń opalanych gazem i olejem opałowym IGNiG opracował zbiór warunków i wymagań technicznych - "Zaleceń" stanowiących
podstawę formułowania aprobat technicznych. Wymagania te zostały opracowane przy zastosowaniu "Wytycznych dla Europejskich Aprobat Technicznych"
Zgodnie z Dyrektywą 89/106/EEC, a także przy wykorzystaniu norm przedmiotowych obowiązujących w krajach Unii Europejskiej takiej, jak DIN, BS, NF. W ramach prowadzonych
badań systemów do odprowadzania spalin ocenia się następujące parametry:
* Sprawdzenie budowy systemu kominowego,
* Sprawdzenie zastosowania materiałów,
* Sprawdzenie wymiarów,
* Sprawdzenie powierzchni,
* Sprawdzenie szczelności systemu kominowego,
* Sprawdzenie odporności na temperaturę,
* Sprawdzenie odporności na podciśnienie lub nadciśnienie,
* Sprawdzenie wytrzymałości mechanicznej systemu,
* Sprawdzenie wytrzymałości termicznej - próba odporności ogniowej,
* Sprawdzenie cechowania elementów systemu,
* Sprawdzenie instrukcji doboru i montażu systemu kominowego
Ustalenia formalnoprawne Aprobaty Technicznej
Aprobaty techniczne posiadają określone ustalenia formalnoprawne, do których należą"
* Aprobata techniczna IGNiG jest dokumentem stwierdzającym przydatność wyrobu do stosowania w budownictwie.
* Za jakość produkowanych wyrobów odpowiada producent i jest zobowiązany udzielić na swoje wyroby gwarancji.
* Aprobata techniczna nie narusza uprawnień wynikających z ochrony własności przemysłowej.
* Aprobata techniczna nie zastępuje pozwoleń władz budowlanych niezbędnych do prowadzenia robót budowlanych.
* IGNiG lub upoważniona przez niego jednostka badawcza w ramach nadzoru nad wydaną aprobatą techniczną przeprowadza kontrolę w zakresie przestrzegania zawartych w niej postanowień.
* Wszelkie odstępstwa od postanowień wydanej aprobaty technicznej wymagają pisemnej zgody IGNiG.
* Posiadacz aprobaty jest zobowiązany powiadomić Instytut o zamierzonych zmianach modernizacyjnych mogących mieć wpływ na właściwości techniczne aprobowanego wyrobu.
* IGNiG może dokonać zmian w wydanej przez siebie aprobacie z własnej inicjatywy w wyniku zmian stanu wiedzy technicznej lub w związku ze zmianą odrębnych przepisów, powiadamiając o tym
posiadacza aprobaty.
* Posiadacz aprobaty w treści wydawanych prospektów, reklamy oraz innych dokumentów powinien każdorazowo podać jej numer i termin ważności.
* Aprobata techniczna może być uchylona na wniosek Ministra Gospodarki, Ministra Spraw Wewnętrznych lub Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
* Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa ma prawo zawiesić lub uchylić aprobatę techniczną w razie stwierdzenia nieprzestrzegania postanowień zawartych w aprobacie lub wskutek innych
uzasadnionych przyczyn technicznych.
* W przypadku uchylenia, zawieszenia względnie zmiany postanowień aprobaty, IGNiG jest obowiązany powiadomić posiadacza aprobaty, na którego wniosek aprobata została wydana.
* Ważność aprobaty technicznej może być przedłużona na kolejne okresy jeżeli jej posiadacz wystąpi w tej sprawie nie później niż trzy miesiące przed upływem terminu ważności aprobaty.
Literatura
1. Z.Tałach: "Aprobaty systemów kominowych przeznaczonych do odprowadzania spalin z urządzeń opalanych gazem i olejem opałowym systemów", Kominiarz Polski, nr
3/98 Opole
2. Praca zbiorowa: "Informator o sposobie uzyskiwania aprobat technicznych" wyd. IGNiG Kraków, listopad 1998r.
3. Ustawy:
* Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.Nr 89, poz.414),
* Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U.Nr 55 z dnia 28 czerwca 1993 r., poz. 251),
* Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55 z dnia 28 czerwca 1993r, ust.250)
4. Rozporządzenia:
* Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 30 grudnia 1993r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm i Norm Branżowych (Dz.U.Nr 20 z
dnia 12 lutego 1994 r.,poz.71)
* Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 czerwca 1994r w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm z zakresu budownictwa, gospodarki
przestrzennej i komunalnej oraz geodezji i kartografii (Dz.U. Nr 84 z dnia 25 lipca 1994 r., poz.387)
* Zarządzenie Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 20 maja 1994r w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa
i oznaczania tym znakiem (Mon.Pol., Nr 39 z 1994r poz. 335).
* Postanowienie nr 10 Rady ds badań i Certyfikacji z dnia 31 marca 1995r w sprawie szczegółowego trybu certyfikacji wyrobów
* Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5.08.98r w sprawie aprobat i kryteriów technicznych oraz jednostkowego stosowania wyrobów budowlanych (Dz.U.Nr 107 z dnia 20
sierpnia 1998r poz. 679).
|