KOMINY I WKŁADY KOMINOWE
ze szlachetnych stali kwasoodpornych
Kominy i wkłady kominowe ze stali kwasoodpornych znane są od ponad 10 lat każdemu kominiarzowi . O tym, że odpowiednia stal kwasoodporna jest doskonałym materiałem na wykonanie instalacji spalinowych
i dymowych, nikogo nie trzeba przekonywać. W trakcie szkoleń w których uczestniczylimy, wielokrotnie podkrelano zalety kominów wykonywanych ze stali szlachetnych, takie jak : odpornoć na destruktywne działanie kondensatu, niska bezwładnoć cieplna, gwarantowana szczelnoć, łatwoć wykonania komina przy niskiej cenie. Kominy ze stali szlachetnych stały się dzi powszechnie stosowanym rozwiązaniem, oferowanym w kraju przez kilkudziesięciuproducentów.
W kraju od trzech lata działa także Stowarzyszenie KOMINY POLSKIE, które propaguje ideę bezpiecznych rozwiązań konstrukcji kominów wykonanych ze stali kwasoodpornych. Pragniemy zatem przedstawić nieco informacji z zakresu materiałów i wymogów, jakim odpowiadać powinny kominy stalowe. Odpowiedź na pytanie, dlaczego dana stal jest kwasoodporna, nie jest prosta. W uproszczeniu można powiedzieć, że o odpornoci materiału na działanie czynników zewnętrznych decyduje powstała na powierzchni stali cienka warstwa ochronna, tzw. „warstwa pasywacyjna”. Warstwa pasywacyjna powstaje na powierzchni stali poprzez dodanie do stali odpowiednich pierwiastków stopowych, a głównie chromu ( w iloci powyżej 13% ). Aby nadać stali właciwą odpornoć na korozję
w różnych agresywnych rodowiskach, specjalnie dobiera się skład dodatków stopowych
w stali, aby wytworzyły one ochronną warstwę pasywacyjną, która nie ulega uszkodzeniu pod działaniem warunków zewnętrznych . Stale posiadające możliwoć tworzenia warstw ochronnych nazywamy nierdzewnymi lub kwasoodpornymi. Dobierając odpowiedni gatunek stali kwasoodpornej, należy poznać przede wszystkim warunki, w jakich będzie pracował wyrób.
Warunki, w jakich pracują kominy
i wkłady kominowe, są doć specyficzne. Wysoka temperatura pracy, zróżnicowane i agresywne składniki gazów spalinowych oraz kondensacja wody zawartej w produktach spalania stawiają przed stalami stosowanymi do produkcji kominów wysokie wymagania . Odmiennoć warunków pracy kominów dymowych (paliwa stałe) od spalinowych (gaz lub olej) ma odzwierciedlenie również i w doborze materiałów stalowych stosowanych do ich budowy.
W instalacjach spalinowych najważniejsza jest ochrona przed dużą ilocią agresywnego kondensatu oraz działaniem podwyższonej temperatury. Takie warunki spełniają tylko dwa gatunki austenitycznych stali kwasoodpornych: wg PN 00H17N14M2 (wg DIN 1.4404) oraz H17N14M2 T (wg DIN 1.4571). Stale te można także wykorzystać do wykonywania kominów na paliwo stałe pod warunkiem, że w kotłach nie będą spalane odpady .
W przypadku kominów dymowych charakteryzujących się stałą , wysoką temperaturą pracy (a więc mniejszą ilocią powstających skroplin), a zarazem bardziej zanieczyszczonymi paliwami, zaleca się je wykonywać ze
stali żaroodpornej w gatunku wg DIN 1.4828 .
To , że stal jest nazywana kwasoodporną, nie znaczy, że jest odporna na wszystkie związki chemiczne. W przypadku stali wymienionych wyżej, czyli tzw. „stali kominowych”, spełnia ona warunki odpornoci na gazy spalinowe, lecz jeżeli w pomieszczeniu,
z którego czerpane jest powietrze do spalania, znajdują się związki chloru, bromu czy fluoru, w spalinach i ich skroplinach mogą utworzyć się związki niebezpieczne dla stali. Takim szkodliwym związkiem jest wieża zaprawa cementowa zawierająca znaczne iloci związków chloru. Należy jeszcze raz podkrelić, że stal jest chroniona przed działaniem czynników zewnętrznych wyłącznie poprzez warstwę powierzchniową. Jej uszkodzenie powoduje utratę odpornoci na korozję. Dlatego niezmiernie ważna jest technologia, jaką produkowane są wyroby kominowe. Profesjonalni producenci stosują w produkcji elementów kominowych specjalistyczne urządzenia, które gwarantują zachowanie niezmienionego stanu powierzchni. Przykładem jest spawanie i zgrzewanie rur oraz poszczególnych elementów metodą WIG lub laserem, prowadzone w osłonach gazowych czy cięcie i tłoczenie materiałów narzędziami, które nie powodują uszkodzeń materiału. Często na wyrobach wykonanych ze stali kwasoodpornych można zaobserwować lady czyszczenia lub szlifowania wykonywane w okolicy spawów. Jest to jedna z metod usunięcia przegrzanego w czasie spawania materiału. Uszkodzoną powierzchnię można także dodatkowo zabezpieczyć poprzez zastosowanie specjalnych past kwasoodpornych .
Stale kwasoodporne stosowane do produkcji wyrobów kominowych nie są produkowane
w kraju, a w Europie dostawcą jest jedynie kilka hut. Każda dostarczona przez hutę partia materiału posiada atest hutniczy, który zawiera szczegółowe informacje o składzie chemicznym , własnociach mechanicznych oraz tolerancji wykonania .
Każdy z producentów wyrobów kominowych powinien rejestrować dostawy materiałów i wykonywanych z nich elementów, aby móc wskazać na żądanie klienta atest hutniczy właciwej partii materiału.
Na trwałoć instalacji kominowych, oprócz stosowanych specjalnych gatunków stali kwasoodpornych, ma wpływ także gruboć elementów z których komin jest zbudowany . Zgodnie z opinią IGNiG minimalna gruboć elementów, kominowych nie może być niższa niż 0,6mm
w przypadku kominów odprowadzających spaliny z urządzeń gazowych i olejowych oraz wynosić powinna od 0,8mm do 1,0mm w zależnoci od temperatur spalin dla kominów dymowych. Wskazanie gruboci materiału zostało poprzedzone wieloletnimi badaniami i próbami eksploatacyjnymi. W naszej strefie klimatycznej, gdy sezon grzewczy trwa blisko pół roku, urządzenia grzewcze, a co za tym idzie i kominy, działają z różną wydajnocią i w różnych warunkach (od temperatur umiarkowanych około 0°C po skrajnie niskie temperatury - 25°C). W odróżnieniu od cieplejszych stref klimatycznych, gdzie kocioł i komin eksploatowany jest kilkadziesiąt dni w roku, w Polsce muszą być stosowane rozwiązania trwałe i bezpieczne . Komin musi mieć możliwoć czyszczenia po długotrwałym okresie eksploatacji, a polskie normy i przepisy okrelają, jakim warunkom muszą odpowiadać elementy kominowe, aby można je było uznać za bezpieczne (odpornoć ogniowa, niezmiennoć kształtu przy badaniu ogniowym itd.). Każdego z producentów obowiązuje posiadanie aprobaty technicznej oraz badań wyrobu potwierdzających zgodnoć produkowanych wyrobów z postanowieniami aprobaty. Doć często zdarza się, że w obrocie pojawiają się wyroby nie posiadające wymaganych prawem dopuszczeń i certyfikatów. Takie wyroby można łatwo rozpoznać. Zgodnie z przepisami żaden ze znajdujących się w handlu wyrobów nie może być anonimowy. Na każdym sprzedawanym elemencie kominowym producent zobowiązany jest umiecić: gatunek materiału , gruboć elementów, nazwę producenta oraz numer aprobaty technicznej. Reasumując, na kominy stalowe stosować należy stal kwasoodporną w gatunku 1.4404 lub 1.4571 o gruboci minimalnej 0,6mm zgodnie z postanowieniami aprobat technicznych .
Zadbajmy więc w imię bezpieczeństwa użytkownika o sprawdzenie, czy eksploatowane kominy spełniają te warunki .
Opracował
Piotr Cembala
|