3. Wytyczne montażu instalacji spalinowych i powietrznych oraz zabudowy kotłów TURBO i kotłów kondensacyjnych.

Projektując instalacje, w których przewody spalinowe wyprowadzone zostają przez zewnętrzną ścianę budynku, należy uwzględnić warunki lokalowe, jak: miejsce zabudowy kotła, w tym możliwości prowadzenia instalacji w sposób bezkolizyjny z innymi elementami konstrukcyjnymi budynku, a także odległości wylotu spalin od niektórych elementów architektonicznych, przede wszystkim okien, balkonów i innych budynków (Rys. 11).

rys 11

W przypadku nowych obiektów właściwe zaprojektowanie instalacji nie nastręcza problemu. Projektant powinien obrać najdogodniejszą wersję podłączenia, wkomponowując instalację w infrastrukturę budynku lub, jak się to często zdarza w budynkach wielopiętrowych, umieścić przewody w specjalnych pionach technicznych.
Problem zaczyna się, gdy obiekt jest już gotowy, a inwestor dokonuje korekt w trakcie budowy lub gdy mamy do czynienia z modernizacją instalacji grzewczej lub zmianą metody ogrzewania. 
Poniżej podamy kilka praktycznych zasad, jakimi należy kierować się przy projektowaniu i wykonawstwie instalacji spalinowych i powietrzno - spalinowych dla kotłów ZKS, a także kotłów kondensacyjnych. 
Pragniemy podkreślić, że podane zasady nie wynikają wprost z obowiązujących przepisów, które praktycznie nie określają warunków jakim odpowiadać powinny podłączenia kotłów ZKS.
Przedstawione zasady zostały w części zaczerpnięte z norm obowiązujących w Unii Europejskiej w części są wynikiem konsultacji i ustaleń dokonanych w Instytucie Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krakowie, a także praktycznych obserwacji i pomiarów rzeczywistych warunków pracy. 

Zaleca się projektantom i wykonawcom przestrzeganie następujących zasad :

1. Odcinek przewodu WSPS łączący kocioł z instalacją spalinową i kanałem powietrznym (czopuch) powinien posiadać:
- spadek w kierunku kotła o nachyleniu co najmniej 3% 
Uwaga: w trakcie doboru warunków przyłączenia należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia wykraplania się pary wodnej, "pocenia się" zewnętrznej powierzchni przewodu spalinowego lub wewnętrznej powierzchni kanału powietrznego. Skroplona para może wpływać wtedy do kotła, powodując jego niszczenie (kocioł nie jest chroniony w tej części przed wykraplaniem). Ograniczenie wykroplenia jest możliwe poprzez zaizolowanie płaszcza (gdy jest to WSPS z płaszczem nierdzewnym), zwiększenie przepływu powietrza w kanale powietrznym lub zwiększenie skuteczności przewietrzania komina ceramicznego. 
- pionowy odcinek "X" (Rys. 12) powinien wynosić co najmniej 220 mm dla kotłów o mocy do 40 KW i 330 mm dla kotłów większej mocy

rys 12

- w przypadku źle wyregulowanego lub niewłaściwie działającego kotła kondensacyjnego może następować niecałkowita kondensacja skroplin w kotle.Skutkiem tego następuje nadmierne kondensowanie się produktów spalania w przewodach spalinowych lub WSPS.W takim przypadku zaleca się zamontowanie na poziomym lub pionowym odcinku przyłącza, przed kotłem, specjalnej kształtki z przegrodą i odskraplaczem, zakończoną rurką syfonową.
Uwaga: w przypadku dobrze wyregulowanego kotła i właściwie dobranej instalacji spalinowej można odstąpić od tego wykonania.
- jeżeli kocioł nie posiada fabrycznie zamontowanego króćca pomiarowego, należy na wyjściu kotła zamontować kształtkę umożliwiającą pomiar i analizę składu spalin oraz powietrza w celu przeprowadzenia jego regulacji, a także sprawdzenia skuteczności działania instalacji WSPS (Rys. 13)

rys 13

2. W przypadku podłączenia kilku kotłów do wspólnych (zbiorczych) przewodów powietrzno - spalinowych należy zachować minimalne odległości przyłączy wynoszącyce odpowiednio (Kominiarz Polski nr 4/2001 Rys. 8):
- dla kotłów z przyłączami usytuowanymi naprzeciw siebie różnica wysokości wynosi co najmniej 600 mm, 
- gdy wyloty spalin kotłów nie są umieszczone naprzeciw siebie, odległość tą można zmniejszyć do 300 mm.
Warunkiem dopuszczającym podłączenie na jednej kondygnacji kilku urządzeń grzewczych do wspólnego przewodu spalinowego jest zastosowanie kotłów tego samego typu i jednakowych mocy z wbudowanym i sprawnym czujnikiem spalin. 
Instalacja spalinowa powinna być tak dobrana, aby zarówno przy jednoczesnej pracy wszystkich kotłów z maksymalną mocą, a także przy częściowym obciążeniu (część kotłów pracuje, część jest wyłączonych) nie występowały zaburzenia przepływu w kanale spalinowym, a także przenikanie spalin z wspólnego kanału do kotłów nie pracujących.

Uwaga: Dla zachowania całkowitego bezpieczeństwa nie zaleca się projektowania podłączeń kilku kotłów na jednej kondygnacji do wspólnego przewodu spalinowego. Włączenia powinny następować w odległości co jedną lub dwie kondygnacje. 
Powyższe zalecenie podyktowane jest nie tylko ostrożnością, ale także możliwością dokonania przez użytkownika zmian systemu grzewczego, np. wymiany kotła na inny niż pracujące w danym pionie spalinowym. W takim przypadku kocioł musiałby być odłączony od wspólnego przewodu spalinowego i podłączony indywidualnie.

3. Przy podłączeniu kotłów umieszczonych na różnych kondygnacjach do zbiorczego przewodu spalinowego, należy umieścić w jego dolnej części specjalną kształtkę z otworem rozprężno - przewietrzającym (Kominiarz Polski nr 4/2001 Rys. 10) w odległości min. 2,5 m od przyłącza spalin najniżej zamontowanego kotła. (Rys 14)

rys 14

4. Zgodnie z postanowieniami przepisów europejskich (przytaczane wcześniej protokoły CEN oraz TARGI) pomieszczenie w którym zamontowane są kotły TURBO, a także kondensacyjne, musi posiadać dodatkową wentylację, w przypadku, gdy kanały powietrzne są rozdzielone od przewodów spalinowych. Powierzchnia czynna otworu wentylacyjnego powinna wynosić co najmniej 150 cm2. (Rys. 15).

rys 15

Tak więc przy rozdzielonych przewodach kocioł praktycznie musi być montowany w specjalnie wyznaczonych pomieszczeniach. 
Różnica z kotłami atmosferycznymi polega na tym, że w pomieszczeniu tym nie musi być wykonana pełna wentylacja nawiewno - wywiewna, a jedynie jeden otwór wentylacyjny (praktycznie o nie określonym charakterze). 
Przy projektowaniu miejsca zabudowy kotła pamiętać należy także o spełnieniu wszystkich warunków dotyczących prowadzenia w pomieszczeniach mieszkalnych instalacji gazowych, w tym przepisów umieszczania zaworów odcinających, liczników itd. 
Kotły ZKS oraz kondensacyjne, które są podłączone do współosiowych przewodów WSPS, mogą być zainstalowane w pomieszczeniach nie posiadających specjalnej wentylacji. Rura spalinowa znajdująca się wewnątrz płaszcza powietrznego jest "omywana" powietrzem zasysanym do kotła . Jeżeli nawet nastąpi rozszczelnienie przewodu spalinowego, spaliny nie przedostaną się na zewnątrz, lecz wrócą z powrotem do kotła. W przypadku zbyt dużej ilości spalin w powietrzu, z powodu małej ilości tlenu, nastąpi automatyczne wyłączenie kotła. 
W trakcie uproszczonych pomiarów szczelności współosiowych instalacji WSPS przyjmuje się jako kryterium szczelności graniczną zawartość tlenu w powietrzu spalania nin. 20% - 1%.
Pomimo podniesienia bezpieczeństwa eksploatacji kotłów ZKS z układami WSPS, należy jednak zwrócić szczególną uwagę, gdy instalacje prowadzone są w pomieszczeniach o specjalnych wymaganiach, jak np. pobytu dzieci, sypialni lub miejscach o podwyższonym zagrożeniu pożarowym. 

5. Z doświadczenia proponujemy przy projektowaniu instalacji spalinowych zwrócić szczególną uwagę w przypadku, gdy:
- długość kanału powietrznego przekracza 4 m (licząc, że w skład przyłącza wchodzi najwyżej jedno kolano, przyłącze i czerpnia), a producent określa mniejszą dopuszczalną długość tego odcinka (Rys. 16). 

rys 16

Ciąg dalszy w następnym numerze

Opracował inż. Piotr CEMBALA