W poprzednim numerze omówiliśmy ogólne zasady konstruowania kominków otwartych budowanych metodą tradycyjną. Łatwo zauważyć, iż nie jest prostą sprawą zbudować dobrze funkcjonujące palenisko, a trzeba jeszcze zadbać o zharmonizowanie architektury kominka z wnętrzem pomieszczenia. Jest to zadanie dla profesjonalnego zakładu zduńskiego.
Zdecydowanie wygodniej jest zakupić gotowe urządzenie, którego producent zatroszczył się o jego prawidłową konstrukcję, a nam pozostanie obudowanie go wg własnych upodobań i choć to też nie należy do rzeczy łatwych, możliwe jest wykonanie zabudowy przez amatora.
Co to więc są kasety i wkłady kominkowe?
Wkład kominkowy i kaseta kominkowa mają bardzo podobną do siebie konstrukcję. Jest to skrzynia odlana z wysokogatunkowego żeliwa w całości, jako jeden element, lub też zbudowana z płyt żeliwnych dopasowanych względem siebie za pomocą wpustów wykonanych na krawędziach, uszczelnionych żaroodpornym kitem i skręconych śrubami. Może być również wykonana z zespawanych blach ze stali Corten. Z przodu skrzynia zamknięta jest drzwiczkami z szybą żaroodporną. Urządzenia produkowane według starszych technologii posiadały konstrukcję jednopłaszczową. Obecnie coraz częściej stosuje się konstrukcję dwupłaszczową, gdzie wnętrze korpusu wyłożone jest elementami szamotowymi lub żeliwnymi mocowanymi w sposób umożliwiający kompensację termiczną. Konstrukcja ta jednocześnie znacznie ułatwia prace serwisowe w razie uszkodzeń lub zużycia poszczególnych elementów.

wkład kominkowy

W górnej części wkładu znajduje się komora dymowa, a za nią króciec wylotowy służący do przyłączenia rury spalinowej odprowadzającej spaliny do przewodu kominowego. Poniżej króćca wylotowe-go często umieszczony jest deflektor, wykonany z żeliwa lub blachy stalowej, który służy do wymu-szenia wydłużenia drogi spalin, co pozwala na dopalenie spalin i zwiększenie mocy grzewczej.
Wnętrze wkładu stanowi komorę spalania, w której następuje spalanie drewna. W dolnej części komory spalania znajduje się ażurowy ruszt żeliwny, na którym odbywa się spalanie oraz przepustnice do ręcznej regulacji ilość powietrza wpływającego do paleniska. Przed rusztem ustawione są wsporniki żeliwne zapobiegające przemieszczaniu się drewna w czasie palenia. 
Szyba zamontowana jest w drzwiczkach w taki sposób, aby powstała szczelina umożliwiająca wytworzenie tak zwanej "kurtyny powietrznej" zapobiegającej jej brudzeniu. Nowszym rozwiązaniem jest pokrycie szyby przeźroczystą powłoką metaliczną, co powoduje uzyskanie na jej powierzchni wyższej temperatury i dopalanie się cząstek sadzy i substancji smolistych, które się na niej osadziły. Jest to zjawisko pirolizy.
Różnica pomiędzy wkładem a kasetą polega na innym kształcie komory dymowej. W przypadku wkładu jest ona bardziej rozbudowana ku górze, przez co uzyskuje się większą powierzchnię przekazywania ciepła. Kaseta jest przeważnie mniejsza, a górna jej część jest płaska. Konstrukcja ta umożliwia instalowanie jej w istniejącym kominku tradycyjnym bez konieczności dewastacji elementów wystroju.
W Polsce brak jest norm określających wymagania techniczne, dotyczących wkładów i kaset kominkowych. Nie znaczy to jednak, iż dowolne urządzenie tego typu wyprodukowane w kraju lub za granicą może być sprzedawane i użytkowane na naszym rynku bez żadnych ograniczeń. Problem ten reguluje ustawa "Prawo Budowlane" oraz rozporządzenia wykonawcze: MSWiA oraz Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji, z których wynika, iż wyroby dla których nie ustanowiono Polskiej Normy, powinny uzyskać stosowną Aprobatę Techniczną upoważnionej jednostki naukowej, a producent w swoich informacjach powinien zamieszczać Deklarację Zgodności z taką Aprobatą. Deklaracja ta publikowana jest na wyłączną odpowiedzialność producenta.

kaseta kominkowa

Większość wytwórców wkładów i kaset sprzedawanych na polskim rynku powołuje się w swoich folderach reklamowych na zgodność z zagranicznymi normami: niemiecką DIN 18895 oraz francuską NF D 35-376. Jednakże nie zwalnia to ich z uzyskania dopuszczenia do stosowania na rynku polskim.
Przyjrzyjmy się niektórym wymaganiom normy francuskiej jako że z tego kraju pochodzi duża część sprzedawanych u nas wkładów i kaset.
Norma NF D 35-376 -"Appareils de chauffage continu ou intermittent, appareils d'agrement, fonctionnant au bois, mixtes ou transformables" określa stosowaną terminologię, kryteria klasyfikacji, wzór oznakowania oraz zasady badań urządzeń grzewczych.
Podział urządzeń wg kryteriów pracy w powyższej normie wygląda następująco:
Praca ciągła: wkłady lub kasety działające w trybie ognia zredukowanego nieprzerwanie przez 10 godzin.
Praca przerywana: wkłady i kasety działające w trybie ognia zredukowanego przez okres krótszy niż 10 godzin.
Dla użytkownika powyższe parametry oznaczają, iż po załadunku drewna i rozpaleniu ognia w kominku oraz ustawieniu go na pracę w trybie ognia zredukowanego (przymknięty szyber i przepustnice) w przypadku urządzenia przystosowanego do pracy ciągłej, proces spalania będzie trwał nieprzerwanie przez minimum 10 godzin. Jest to jeden z parametrów, który należy brać pod uwagę przy wyborze odpowiadającego nam modelu.
W przypadku urządzeń kominkowych na drewno przeprowadzane są trzy testy:
- badanie bezpieczeństwa: w podciśnieniu 17 Pa urządzenie jest ładowane sukcesywnie drewnem świerkowym aż do uzyskania stanu normalnej pracy. Sprawdza się, czy poziom nagrzania testowanego urządzenia nie przekroczył ustalonych granic - 60 lub 70 K, w odniesieniu do odpowiednich elementów urządzenia:
Ściana tylna +60 K
Ściana boczna +60 K
Sufit +60 K
Podłoga +70 K
K - Stopnie Celsjusza powyżej temperatury otaczającej 
- test przy płomieniu normalnym: w podciśnieniu 10 Pa urządzenie pracuje przy znamionowym obciążeniu (w zależności od mocy znamionowej podanej przez producenta). Sprawdza się, czy temperatura spalin jest niższa od ustalonych granic (maksymalnie 550°C, średnio 400°C we wszystkich próbach) oraz czy nagrzanie elementów służących do regulacji jest niższe niż narzucone limity (zależnie od rodzaju materiału, z którego są wykonane). Dzięki metodzie pośredniej (straty przez spaliny) ustala się średnią sprawność działania. W zależności od wydajności cieplnej i zużycia paliwa na godzinę sprawdza się średnią moc uzyskiwaną przez urządzenie. 
- test przy płomieniu zredukowanym: w podciśnieniu 5 Pa urządzenie pracuje przy minimalnym ładunku. Sprawdza się czas trwania pracy ciągłej i możliwość rozpalenia nowego ładunku od żaru powstałego w czasie pracy przy zredukowanym płomieniu.
Od rezultatów powyższych testów zależy klasyfikacja urządzenia, która w formie symboli literowych znajduje się na tabliczce znamionowej wyrobu. Klasyfikacja wg NF D 35-376 oznaczatryb pracy/funkcja: 
A - ozdobna - urządzenia, których nadrzędnym zadaniem jest funkcja dekoracyjna.
C - praca ciągła
I - praca przerywana
położenie paliwa: 
S - spalanie na dnie (na płycie dolnej)
G - spalanie na ruszcie
rodzaj paliwa: 
B - drewno
typ komory spalania: 
f - zamknięta komora spalania - urządzenia mogące pracować wyłącznie przy zamkniętych drzwiczkach,
o - otwarta komora spalania - urządzenia mogące pracować przy otwartych drzwiczkach,
sf - częściowo zamknięta komora spalania - można użytkować urządzenie przy częściowo zamkniętych drzwiach wkładu.

Przeznaczenie: 
Em - wkład przeznaczony do obudowania elementami murowanymi.
Em1 - wkład nie wymagający stosowania osłon termicznych, w szczególności ścian otaczających.
Z powyższej klasyfikacji wynika, iż ewentualny nabywca ma szerokie możliwości wyboru odpowiadającego mu urządzenia. Dobierając wkład lub kasetę, nie powinniśmy kierować się jedynie atrakcyjną ceną i nabywać pierwszy lepszy, przypadkowy wyrób. Celowa jest dokładna analiza potrzeb w oparci o konieczną moc grzewczą, jak również indywidualne preferencje w zakresie wygody, sprawności energetycznej i walorów wizualnych.
W następnym numerze pozwolę sobie przekazać kilka uwag, które ułatwią Państwu dokonanie właściwego wyboru.

Renard Fornalski 
mistrz kominiarski