Dla uczniów odbywających naukę zawodu zatwierdzony
przez Związek Rzemiosła Polskiego "A" NrZRP/016/93

Komisja programowa:
przewodniczący: dr Bogusław Kucia
autorzy:Antoni Heryszek, Stanisław Hadyński
członkowie komisji: Jan Breitscheidel, Jan Świerczyński

ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO - PROGRAMOWE

1.Informacje o kursie

- kurs teoretyczny przygotowyjący do egzaminu czeladniczego w rzemiośle "kominiarstwo" (konserwator przewodów kominowych)

- program opracowany przez Izbę Rzemieślniczą w Opolu

- cel kursu: przygotowanie młodocianego z zakresu teorii zawodowej niezbędnej do wykonania zawodu i wymaganej na egzaminie czeladniczym

- czas trwania kursu - 310 godzin

- warunki stawiane kandydatom - umowa o pracę, zawierająca określenie, że młodociany realizuje obowiązek dokształcania się w formie kursowej. Odbywanie nauki rzemiosła w zakładzie nie zrzeszonym w cechu nie stanowi przeszkody w przyjęciu młodocianego na kurs.
W kursie uczestniczyć mogą również osoby pełnoletnie zamierzające przystąpić do egzaminu czeladniczego.

2. Charakterystyka zawodowa absolwenta kursu

W wyniku ukończenia kursu absolwent winien uzyskać następujący zakres wiedzy teoretycznej:
- znajomość rodzajów, przeznaczenia i sposobów stosowania w praktyce sprzętu i narzędzi kominiarskich

- znajomość technik wykonywania wszelkiego rodzaju robót kominiarskich

- umiejętność ustalania przyczyn i sposobów usuwania uchybień i wad powodujących nieprawidłowości w funkcjonowaniu urządzeń grzewczo-kominowych

- znajomość materiałów budowlanych powszechnie stosowanych z uwzględnieniem zmian zachodzących w budownictwie

- znajomość paliw, ich wartości opałowych oraz procesów spalania

- umiejętność sporządzania szkiców roboczych i wykonywania rysunków urządzeń grzewczo-kominowych

- umiejętność sporządzania specyfikacji i wykazów wykonanych robót wraz z obliczeniem ich wartości

- umiejętność obliczania powierzchni grzejnej różnych palenisk

- znajomość zasad i przepisów ochrony p.poż. w zakresie obowiązującym kominiarzy

- znajomość wybranych zagadnień z zakresu ochrony pracy w kominiarstwie

- podstawowe wiadomości na temat historii, roli i znaczenia kominiarstwa w gospodarce

II PLAN NAUCZANIA
1. Technologia z maszynoznawstwem - 220 godzin 2. Materiałoznawstwo - 30 rodzin
3. Rysunek zawodowy - 30 godzin
4. Rachunek zawodowy - 30 godzin razem 310 godzin

III PODZIAŁ MATERIAŁU NAUCZANIA
Technologia z maszynoznawstwem - 220 godzin
1. Krótki rys historyczny oraz rola i znaczenie kominiarstwa w gospodarce narodowej - 8 godzin
2. Branżowe wybrane zagadnienia z zakresu ochrony pracy - 12 godzin
3. Sprzęt i narzędzia - rodzaje, przeznaczenie i sposoby stosowania - 30 godzin
4. Technika wykonywania wszelkiego rodzaju robót kominiarskich - l 50 godzin
5. Przyczyny i sposoby usuwania uchybień i wad powodujących nieprawidłowe funkcjonowanie urządzeń grzewczo-kominowych - 20 godzin
Maszynoznawstwo - 30 godzin
1. Materiały budowlane - 10 godzin
2. Paliwa (materiały opałowe) - 20 godzin Rysunek zawodowy - 30 godzin
1. Sporządzanie szkiców roboczych - 8 godzin
2. Wykonywanie rysunków urządzeń grzewczo-kominowych - 22 godziny
Rachunek zawodowy - 30 godzin
1. Przypomnienie wiadomości z zakresu arytmetyki i geometrii - 6 godzin
2. Obliczanie powierzchni grzejnej różnego rodzaju palenisk - 6 godzin
3. Sporządzanie specyfikacji i wykazów wykonywanych robót wraz z obliczeniem ich wartości - 6 godzin
4. Wyliczanie ilości pozostałych do usunięcia
sadzy i popiołu z różnych urządzeń grzewczo -kominowych - 12 godzin

TREŚCI NAUCZANIA
Technologia z maszynoznawstwem
1. Krótki rys historyczny oraz rola i znaczenie kominiarstwa w gospodarce narodowej
o Początki kominiarstwa oraz jego rozwój w zależności od zachodzących przemian w budownictwie ogólnym w Europie.
o Organizacja rzemieślnicza w tym powstawanie i rozwój cechów kominiarskich.
o Kominiarstwo w Polsce w:
- średniowieczu,
- okresie zaborów,
- łatach międzywojennych,
- po II wojnie światowej
o Ogólne zadania kominiarzy i zakres działania rzemiosła kominiarskiego.
o Działania kominiarstwa na rzecz:
- ochrony p.pożarowej,
- zabezpieczenia zatruciom i wybuchom,
- gospodarki energooszczędnej,
- ochrony środowiska.
o Kominiarz jako doradca, opiniodawca i rzemieślnik współpracujący z organami administracji państwowej.
2. Branżowe wybrane zagadnienia z zakresu ochrony pracy.
o Bezpieczny sposób i zachowanie się kominiarza w miejscach publicznych w obrębie budynków oraz w miejscach o większym zagrożeniu wypadkowym w tym:
- na dachach, strychach i piwnicach, - w halach fabrycznych,
- różnego rodzaju kominach włazowych, czopuchach i kominach fabrycznych
- Bezpieczny i niezagrażający osobom trzecim sposób przenoszenia i posługiwania się sprzętem i narzędziami
- Środki i sposoby zachowania szczególnej ostrożności przy
- posługiwaniu się drabinami,
- chodzeniu po kominarskich ławach dachowych,
- posługiwaniu się pasem bezpieczeństwa i liną zabezpieczającą,
- wychodzeniu na wysokości przy pomocy włazów wmurowanych,
- wykonywanie robót w pobliżu będących w ruchu maszyn,
- posługiwanie się sprzętem oświetleniowym,
- linowanie przewodów kominowych
- noszenie gracy naramiennej, jej bezpieczny kształt i sposób posługiwania się nią.
- Umundurowanie kominiarza (jego krój i poszczególne jego części) jako postawowe wyposażenie robocze.
- Odzież ochronna i sprzęt ochrony ochrony osobistej wymagany przy wykonywaniu robót specjalistycznych oraz jego zastosowanie w zależności od rodzajów i potrzeb przy wykonywaniu danych ^bót.
- Rodzaje środków higieny osobistej oraz sposób ich użytkowania.
- Pomieszczenia i urządzenia sanitarno -warsztatowe w tym:
- pomieszczenia jak szatnie, umywalnia, narzędzi own i a, suszarnia, miesce na spożywania posiłków itp.
- wyposażenie pomieszczeń sanitarno -
higienicznych.
3. Sprzęt i narzędzia - rodzaje, przeznaczenie i sposoby stosowania
- Podstawowe - tradycyjne narzędzia kominiarskie w tym:
- komplet linowy - jego skład (kula, łańcuszek z ogniwami rozłączonymi, lina zacisk szczotek, szczotki o różnych rozmiarach, połączenie zbijaka z łańcuszkiem, stojak pomocniczy),
- Przeznaczenie kompletu linowego, sposób posługiwania się nim, stosowany dobór poszczególnych jego części (kuli, szczotek, liny) w zależności od rodzajów robót oraz rodzaje, sposoby wykonania i znaczenie splotu liny,
- tradycyjny przepychaczjednoprętowy wraz z głowicą
- przeznaczenie oraz sposób posługiwania się przepychaczem
- przepychacze składane - wieloprętowe wraz z głowicą i przegubem względnie nagwintowaniem.
- stosowane materiały do produkcji prętów przepychaczy (sprężysty drut stalowy, trzcina łupana, tworzywa sztuczne) oraz materiały, z których produkowane są głowice (płaskie lub okrągłe pręciki stalowe, trzcina łupana, trawa morska, tworzywa sztuczne, włosie końskie)
- graca naramienna - jej kształt, uniwersalne przeznaczenie oraz sposoby i miejsce zastosowania
- miotła trzonowa - przeznaczenie, kształt, materiał (pręty brzozowe, trzcina łupana, słoma ryżowa)
- klucze kominiarskie - rodzaje i przeznaczenie
- worek kominiarski - kształt, materiał, cel przeznaczenie i sposób posługiwania się workiem.
Sprzęt i narzędzia pomocnicze - uzupełniające w tym:
- grace kanałowe, jednodrążkowe, składane, wieloczynnościowe, szuflady kanałowe -przeznaczenie, kształty i sposób posługiwania się nimi
- zmiotki kominiarskie - przeznaczenie, kształty i sposób posługiwnia się nimi
- łyżki kominiarskie - rodzaje, kształty, przeznaczenie i sposób posługiwania się nimi
- bolce kominiarskie - rodzaje, kształty, waga i przeznaczenie
- przebijaki sprężynowe wraz z głowicą -materiał, z którego wykonano pręt sprężysty, rodzaje głowic w zależności od rodzaju komina, okoliczności zastosowania i sposób posługiwania się nim
Rodzaje, przeznaczenie oraz sposób posługiwania się podstawowymi narzędziami murarsko - zduńskimi. Są to:
- kielnia murarska,
- młotek murarski,
- packa,
- pucek,
- przebijak murarski,
- nóż zduński,
- liniał,
- młotek
- poziomica,
- punktak zduński,
- kątownik.
Rodzaje, miejsca zastosowania oraz sposób posługiwania się powszechnie używanym sprzętem oświetleniowym, do którego zalicza się:
- latarkę elektryczną,
- przenośną lampę elektryczną wraz z kablem i transformatorem,
- elektryczną lampę akumulacyjną.
Stosowany w praktyce sprzęt pomiarowy -rodzaje, przeznaczenie, sposoby stosowania i aktualnie najbardziej praktycznie i ekonomicznie uzasadnionego sprzętu zalicza się:
- ciągomierze,
- manuwakuometry,
- przyrządy (indykatory) do przeprowadzania pomiarów zawartości C02, CO, 02,
- przyrządy do dokonywania zawartości sadzy,
- elektroniczne termometry do mierzenia niskich i wysokich temperatur,
-ujednolicone zestawy (w kufrach) niezbędnego w codziennej praktyce kominiarskiej sprzętu pomiarowego.
Sposób stosowania specjalistycznego sprzętu i urządzeń do wypalania sadzy w przewodach kominowych i tym podobnych specjalistycznych robót. Dotyczy to w szczególności składu i współdziałania ze sobą poszczególnych, niezbędnych części jak:
- butla gazowa (gaz płynny),
- reduktor ciśnienia,
- opancerzony wąż gazowy,
- głowice kołowego palnika,
- bęben obrotowy do nawijania węża gazowego,
- kołowrót kominowy wraz z łańcuchem,
- radiotelefon.
4. Technika wykonywania wszelkiego rodzaju robót kominiarskich.
Wymienione w tej części programu (pozycje od l do 23) rodzaje robót obejmują w zasadzie całokształt czynności i umiejętności wymaganych od kwalifikacji czeladników. Przy omawianiu i nauczaniu techniki wykonywania poszczególnych robót należy mieć na uwadze:
- czynności przygotowawcze i wstępne, - dobór sprzętu i narzędzi,
- sposób zachowania się w miejscu pracy,
- bezpieczne wykonywania robót niezagrażających wypadkiem,
- wykonywanie robót w sposób wysoce efektywny przy najmniejszym zaangażowniu wysiłku i środków,
- pełne rozpoznanie miejsca pracy,
- wykonywanie robót w sposób niepowodujący szkód względnie zagrożenia osobom trzecim.
Rodzaje czynności robót:
- Linowanie przewodów kominowych na dachu. Dotyczy przewodów o różnych przekrojach z uwzględnieniem grubości osadu i rodzaju sadzy.
- Sposób opuszczania i wyciągania liny, znakowanie liny, układanie liny w krążki.
- Czyszczenie przewodów kominowych przez górne otwory wycierowe.
- Czyszczenie przewodów kominowych przez dolne otwory wycierowe.
- Sposoby uwalniania zahaczonych podczas linowania części kompletu linowego w przewodzie kominowym. Do najczęstrzych zahaczeń (zaklinowań) zalicza się:
- zawieszenie się łańcuszka, szczotki lub liny na wysuniętych do przewodu kominowego rurach piecowych lub wystających w przewodach dźwigarach, cegłach, wbitych od wewnątrz hakach,
- zaklinowanie się liny w spoinie lub wykruszonej cegły, przeważnie przy "ściąganych" przewodach kominowych na odcinkach pochyłych.
- Sposoby usuwania zatkań przewodów kominowych przy pomocy:
- kuli kominiarskiej,
- stosownego bolca,
o stosownego przebijaka sprężynowego,
o wybitego w tym celu odpowiedniego otworu w ścianie kominowej.
o Czyszczenie łączników dymowych.
o Usuwanie sadzy ze spadów kominowych.
o Czyszczenie przez przechodzenie (sztajgowanie) kominów przełazowych o różnych rozmiarach przy zastosowaniu właściwej - w zależności od przekroju - metody przechodzenia (3 metody).
o Czyszczenie kanałów przełazowych.
o Czyszczenie palenisk gospodarstw domowych.
o Czyszczenie palenisk drobno przemysłowych i kotłów centralnego ogrzewania.
o Gracowanie wędzarń.
o Tradycyjne wypalanie kominów przy pomocy paliw stałych.
o Wypalanie kominów przy pomocu paliw płynnych i niezbędnych do tego procesu urządzeń.
o Wysuszanie różnego rodzaju kominów (przewodów kominowych) w tym dymowych, spalinowych i wentylacyjnych.
o Wypalanie wędzarń i tym podobnych urządzeń paleniskowych.
o Sposoby ustalania przerw w ścianach kominowych, w tym:
o za pomocą dwóch lin i kuł kominiarskich,
o sposobem prześwietlenia,
o za pomocą wprowadzonej do jednego z połączonych przerwą przewodów kominowych białej taśmy i wytwarzania czarnego dymu,
o za pomocą kompletu linowego zaopatrzonego w szczelną wkładkę (kilka gęstych i większych od przekroju kominowego szczotek) przez stopniowe podciąganie kompletu linowego przy jednoczesnym wytwarzaniu gęstego dymu u podstawy komina.

- Uszczelnianie kominów za pomocą kompletu linowego zaopatrzonego w uszczelniacz (szalunek) przy użyciu rzadkiej zaprawy cementowo - piaskowej.
- Czyszczenie kominów fabrycznych przy zachowaniu wyjątkowych środków bezpieczeństwa.
Czyszczenie kotłów parowych wielkoprzemysłowych w tym kotły:
- wodnorurkowe,
- płomieniowe, płomienówkowe lub płomieniowe-płomieniówkowe zwane walczakami.
- Czyszczenie filtrów wmontowanych w komorach filtacyjnych urządzeń klimatyzacyjnych.
- Rodzaje i sposoby wykonywania prostych robót zduńsko - murarskich. Dotyczy wyłącznie drobnych nieskomplikowanych robót konserwacyjno-naprawczych przy urządzeniach grzewczo-kominowych.
5. Przyczyny i sposoby usuwania uchybień i wad powodujących nieprawidłowe funkcjonowanie urządzeń grzewczo - kominowych.
- Definicja urządzenia grzewczo - kominowego -jego skład:
- palenisko z popielnikiem i rusztami,
- akumulatory ciepła w postaci pieca kaflowego, kotła itp.,
- przewody ułożone mniej więcej poziomo (rury dymowe, kanały połączeniowe, czopuchy itp.),
- komin.
- Zadania komina.
- Ciąg kominowy:
-jego powstanie i z tym związana siła ciśnienia,
-jego wpływ na straty energii cieplnej i procesy spalania.
- Najczęściej występujące przyczyny niedostatecznego ciągu kominowego i wadliwego funkcjonowania urządzeń grzewczo kominowych. Zalicza się do nich:
- niewystarczająca - w stosunku do obciążenia (podłączeń), wysokość komina,
- nadmierne oziębienie komina,
- szkodliwe działanie prądów powietrza,
- surowe (nierówne) wnętrze ściany komina,
- zwężenia, nadmierne załamania itp.,
- zasysanie z zewnątrz zimnego powietrza,
- uszkodzone ściany działowe,
- nieodpowiednia nasada kominowa,
- zawilgocone ściany komina względnie kanałów,
- niedostosowane do przekrojów kominów łączniki dymowe, spalinowe lub wentylacyjne,
- niedostateczny lub nadmierny dopływ powietrza do komory spalania paleniska,
- uderzenie strumienia gazów spalinowych na inny strumień gazów,
- wadliwa konstrukcja paleniska,
- nadmierny osad sadzy w kominie, kanałach połączeniowych lub paleniskowych,
- używanie paliwa niedostosowanego do konstrukcji danego paleniska.
- Przewody kominowe dymowe, spalinowe i wentylacyjne w budownictwie powszechnym (założenia podstawowe):
- ogólne warunki techniczne,
- warunki szczegółowe dotyczące przewodów murowanych z cegły,
- wybrane wytyczne dotyczące przewodów wykonanych z elementów prefabrykowanych.
- Podstawowe warunki techniczne wymagane

przy eksploatacji kominów, czopuchów i wentylacji od kotłów centralnego ogrzewania na paliwo stałe, płynne i gazowe.

MATERIAŁOZNAWSTWO
1. Materiały budowlane
- Przeznaczenia i zastosowania materiałów budowlanych oraz ich podział na:
- surowce w stanie naturalnym, np. kamień, piasek, glina, drewno, torf.
- półfabrykaty otrzymane z produktów surowych poddanych wstępnym procesom technologicznym, a więc przeróbce mechanicznej, termicznej lub chemicznej, są stosowane jako gotowe elementy budowlane /np. cegła/ lub jako surowce wtórne /spoiwa i zaprawy/
- półfabrykaty, czyli gotowe elementy np. płyty i belki żelbetowe, kształtki betonowe, kamionkowe, żeliwne a także elementy budowlane z betonu sprężonego /słupy, belki, wiązary i elementy budowlane wielkopłytowe/,
- Materiały sztuczne a więc gumy, farby, materiały izolacyjne, tworzywa sztuczne itp. otrzymywane chemicznie z najrozmaitszych surowców, płyty wiórocementowe i płyty pilśniowe, otrzymane przez prasowanie oraz papy i linoleum, otrzymane metodą nasycania.
- Właściwości materiałów budowlanych oraz sposoby przeprowadzania prób co do ich przydatności pod względem:
- wytrzymałości
- ciężaru właściwego,
- nasiąkliwości,
- trwałości,
- rozszerzalności cieplnej
- innych cech chemicznych, fizycznych oraz mechanicznych.
o Ceramika - w tym cegła jako najbardziej typowy materiał budowlany. Sposób produkcji cegły, rodzaje, wymiary, wytrzymałość, nasiąkliwość, odporność itp.
o Zastosowanie oraz cechy pozostałych materiałów jak: szkło, spoiwa, zaprawy, beton, stal, metale niżelazne, drewno, kamienie naturalne, tworzywo sztuczne.
2. Paliwa /materiały opałowe
o Rodzaje paliw /stałe, płynne i gazowe/.
o Podział paliw na paliwa:
o pochodzenia naturalnego jak: drewno, węgiel, torf, ropa naftowa, gazy ziemne i kopalniane,
o pochodzenia sztucznego jak: koks, węgiel drzewny, benzyna, olej, alkohol, gaz koksowniczy, gaz świetlny, gaz wodny, gaz generatorowy, gaz wielkopiecowy.
o Składniki paliw /węgiel, wodór, tlen, siarka, para wodna, popiół/ w tym składniki parne /węgiel, wodór, siarka/.
o Średnia wartość opałowa poszczególnych paliw.
o Proces spalania w tym:
o ogólne warunki spalania,
o temperatura zapalania /zapłonu/,
o trzy fazy spalania.
o Sadza jako produkt niepełnego / niedoskonałego/ spalania, oraz przyczyny nadmiernego wytwarzania się dymu i sadzy.
o Powstanie tlenku węgla /CO/ i dwutlenku węgla /C02/,
o Przyczyny powstawania różnego rodzaju sadzy w tym:
o sadza miękka lub płatkowa,
o sadza smołowa lub mazista,
o sadza świecąca lub szklista.

RYSUNEK ZAWODOWY
1. Sporządzanie szkiców roboczych
o Cel, przeznaczenie oraz sposoby sporządzania uproszczonych szkiców roboczych.
o Szkice robocze jako materiał wstępny, zawierające pełne dane do sporządzania szczegółowych planów sytuacyjnych kominów,
o Cel i znaczenie planów sytuacyjnych kominów.
o Co powinien zawierać prawidłowo sporządzony plan sytuacyjny.
o Posługiwanie się symbolami i oznakowaniami.
o Powszechnie przyjęte symbole i oznakowania dla określenia niektórych objętych planem - części konstrukcyjnych budynku, przekrojów przewodów kominowych oraz ich przeznaczenie.
2. Wykonanie rysunków urządzeń grzewczo-kominowych.
o Określenie wymaganych podstawowych przyborów kreślarskich, oraz sposób posługiwania się nimi.
o Ogólne wiadomości z zakresu sporządzania rysunków.
o Rysowanie linii, różnych figur i przedmiotów oraz wykonanie rzutów i przekrojów poziomych i pionowych.
o Wykonanie rysunków zawodowych w tym:
o różnego rodzaju konstrukcji murów,
o układów cegieł w ścianach kominowych o różnych przekrojach przewodów kominowych,
o Konstrukcje odchylonych od pionu przewodów kominowych,
o łączników w połączeniu z kominami,
o kominowych urządzeń włazowych,
o rozwiązań konstrukcyjnych przewodów zbiorczych
o stosowanych układów belek przy ścianach
kominowych.

RACHUNEK ZAWODOWY
1. Przypominanie i utrwalanie niezbędnych wiadomości wymaganych w zakresie rachunku zawodowego.
Obliczanie powierzchni, objętości, pojemności, ciężaru itp. na przykładzie różnych figur, ciał i brył o różnych kształtach.
2. Obliczanie wartości wykonanych robót w tym procentowy udział robocizny, narzutów i kosztów.
Obliczanie przekrojów przewodów kominowych przyjmując różne warianty osadu i innych zanieczyszczeń.
3. Obliczanie powierzchni grzejnej różnych urządzeń grzewczych, kotłów itp.
Obliczanie czyszczonej powierzchni urządzeń grzewczo-kominowych o różnych rozmiarach i kształtach.
4. Wyliczanie ilości zanieczyszczeń pozostałych do usunięcia z urządzeń grzewczo-kominowych w zależności od grubości nalotu, kształtu i przekroju danego urządzenia.
Inne - na podstawie praktycznych przykładów.

WSKAZÓWKI METODYCZNE
A. OGÓLNE
W toku zajęć na kursie słuchacze powinni opanować podstawy wiedzy teoretycznej niezbędnej do złożenia egzaminu czeladniczego i samodzielnej pracy, stąd też pożądane jest daleko idące upraktycznienie i konkretyzacja przekazywanych wiadomości, a także możliwie często stosowanie środków dydaktycznych.
Podczas zajęć powinny być wyjaśnione wszelkie wątpliwości zgłaszane przez słuchaczy. Nie można przystępować do przerabiania następnego tematu, jeżeli poprzedni nie został należycie opanowany.
Niezmiernie ważną sprawą jest także systematyczna kontrola i ocena wyników nauczania.

B. SZCZEGÓŁOWE
TECHNOLOGIA
Z MASZYNOZNAWSTWEM
Zajęcia z przedmiotu należy prowadzić w sposób poglądowy, w oparciu o dostępne pomoce dydaktyczne takie jak plansze, modele, tabele oraz oryginalne narzędzia i sprzęt pomocniczy.Istotne jest również wykorzystanie aktów normatywnych z zakresu prawa budowlanego i ochrony przeciwpożarowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na zagadnienia właściwego zachowania się kominiarza w miejscach o dużym zagrożeniu wypadkowym, tj. na dachach, strychach, piwnicach itp.

MATERIAŁOZNAWSTWO
Nauczanie materiałoznawstwa należy rozpocząć od omówienia podstawowych materiałów budowlanych, ich zastosowania i właściwości. Wskazane jest zastosowanie w toku wykładu tablic poglądowych, oraz próbek niektórych surowców i półfabrykatów. Możliwie dużo środków dydaktycznych należy zastosować w trakcie omawiania paliw i procesów spalania.
RYSUNEK ZAWODOWY
Nauczanie rysunku zawodowego należy rozpocząć na początku kursu, jako podstawę do omawiania innych zagadnień. Każde wprowadzenie do ćwiczeń powinno być poparte przykładami. Objaśnienia teoretyczne należy sprowadzić do niezbędnego minimum. Ważnym zadaniem wykładowcy jest dokonywanie korekty rysunków słuchaczy i objaśnianie przy popełnionych błędach. Wskazane jest systematyczne stosowanie środków
dydaktycznych.

RACHUNEK ZAWODOWY
Materiał nauczania należy realizować w ścisłym powiązaniu z przedmiotami zawodowymi zawodowymi. Z uwagi na niewielką liczbę godzin przeznaczonych na realizację przedmiotu, wykładowca winien się skoncentrować na omawianiu problemów zasadniczych i istotnych z punktu widzenia potrzeby słuchaczy. Szczególną uwagę należy należy zwrócić na przydatność tych zagadnień w praktyce zawodowej. Czas przeznaczony na realizację poszczególnych tematów ma charakter orientacyjny i może być zmieniony pod warunkiem zachowania globalnej liczby godzin.

WYKAZ LITERATURY
DLA WYKŁADOWCY
1. K.Abramowicz, W.Lenkiewicz: Podstawowe wiadomości z kominiarstwa. Warszawa 1965, Zakład Wydawniczy CRS.
2. A.Heryszek: Kominiarz i jego wiedza zawodowa. Warszawa 1985, Wydawnictwo Spółdzielcze.
3. T.Dobrzyński: Rysunek techniczny. Warszawa 1984, WNT
4. B.Konieczny: Rachunek zawodowy, Warszawa 1989, ZZDZ
5. A.Kuczyński, W.Lenkiewicz: Zarys budownictwa ogólnego, Warszawa 1988, WSiP
6. J.Kwiatkowski, L.Cholewa: Centralne ogrzewanie, Warszawa 1980, Arkady.

DLA SŁUCHACZY
l. A.Heryszek: Kominiarz i jego wiedza zawodowa. Podręcznik szkolenia zawodowego. Warszawa 1985, Wydawnictwo Spółdzielcze. W załączeniu zestaw pytań egzaminacyjnych, oraz wybrane tematy i przykłady zawodowe z zakresu egzanrnn p'semnego, które stanowią integralną część.

Załącznik do programu nauczania.
ZESTAW PYTAŃ DO WYKORZYSTANIA PRZY EGZAMINACH CZELADNICZYCH
A.
1. Opisać koleino wszelkie czynności-począwszy od ro/poczęcia aż do zakończenia robót-związanc 7 c/yszczeniem przewodów kominowych z dachu wraz z niezbędnym do tych robót używanym sprzętem.
2. Wymienić poszczególne części odzieży roboczej /umundurowania/, oraz rodzaje odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej niezbędne przy wykonywaniu wszelkich robót kominiarskich.
3. Jakie podstawowe warunki należy przestrzegać, oraz jak należy przeprowadzić czyszczenia wolnostojącego komina fabrycznego.
4. Środki i czynności gwarantujące bezpieczną pracę, wymagany sprzęt i poszczególne jego części składowe, oraz sposób wypalania przewodu kominowego przy użyciu gazu płynnego.
5. Środki i czynności gwarantujące bezpieczną pracę, wymagany sprzęt, oraz sposób wypalania przewodu kominowego przy użyciu paliw stałych.
6. Cel i zadanie rzemiosła kominiarskiego oraz wpływ usług kominiarskich na minimalizowanie zagrożenia ludzi i mienia.
7. Najczęściej występujące wady i uchybienia przy urządzeniach grzewczo-kominowych mające wpływ na prawidłowy proces spalania i racjonalne wykorzystanie wytwarzanego ciepła.
8. Zadanie komina oraz ciąg kominowy, jego powstanie i wpływ jego siły na prawidłowe funkcjonowanie urządzeń grzewczo-kominowych.
9. Opisz materiały budowlane powszechnie stosowanie w budownictwie - ich cechy i przeznaczenie.
10. Wykonać rysunek wybrany z programu nauczania. Przykłady i wzory rysunków kominiarskich są podane w podręczniku szkolenia zawodowego "Kominiarz i jego wiedza zawodowa" /strona 169-183/.
11. Zgodnie z kalkulacją bezpośredniej robocizny pracownik otrzymał za wykonanie roboty 426 zł 40 gr wynagrodzenia.
Wartość tych robót /cena sprzedaży/ wynosiła 1.640 zł. Jaki procent w stosunku do ceny sprzedaży stanowiła robocizna?
12. Ile procent zmniejsza sę prześwit /przekrój/ przewodu kominowego o wymiarach 14xl4cm przez powstanie na jego ścianach warstwy sadzy grubości 2cm?
13. Ile waży żelazny bolec kominarski kształtu walca? Średnica 8cm, długość-25cm, ciężar właściwy żelaza 7,85.
14. Obliczyć powierzchnię grzejną pieca kaflowego usytuowanego na konsolkach / z prześwitem pomiędzy piecem a podłogą/ wraz z powierzchnią grzejną rury piecowej. Wymiary pieca: wysokość-162cm, szerokość 95cm, głębokość 53cm. Wymiary rury piecowej :
średnica-12cm, długość pomiędzy ścianą piecową a ścianą kominową-22cm.
15. Ile m3 sadzy i popiołu nagromadziło się w kanale długości 8m i przekroju /prześwitu/ 51x51 cm. Wysokość warstwy popiołu powyżej podstawy-18cm, grubość nalotu sadzy na ścianach-2,5cm.
16. Ile m3 stanowi 3,5 cm warstwa sadzy usuniętej z wewnętrznego płaszcza komina fabrycznego o wysokości 78m. Średnica dolna komina wynosi 3,50m, a górna 2,70m,/stosować uproszczony wzór obliczania stożka ściętego/. 17. Na którym kilometrze i po jakimś czasie spotka się 2 kominarzy startujących równocześnie z 2 odległych od siebie o lOOkm miast? Jeden pokonuje trasę rowerem przy średniej prędkości 20km na godzinę a drugi samochodem przy średniej prędkości 80km na godzinę.

B. PYTANIA
1. Od którego stulecia notujemy początki kominiarstwa i w której części Europy?
2. Jakim sprzętem posługiwali się pierwsi kominiarze, jakie były ich ubiory?
3. Jak w poszczególnych stuleciach kształtował się rozwój budowy kominów i z tym związany rozwój kominiarstwa?
4. Od którego roku notujemy budowę t.zw. wąskich przewodów kominowych?
5. Kiedy powstały pierwsze Cechy Kominiarzy w Europie, w tym w Polsce, oraz jakie były ich zadania i prawa?
6. Jak kształtowało się rzemiosło kominiarskie w Polsce w okresie średniowiecza?
7. Rozwój i stan organizacyjny kominiarstwa w poszczególnych regionach Polski w okresie zaborów.
8. Kominiarstwo w Polsce w okresie międzywojennym w tym stan prawno-organizacyjny, okręgi kominiarskie, organizacje kominiarskie /Cechy/, uprawnienia kominiarzy i zakres działania.
9. Jak w pierwszych latach powojennych organizowało się rzemiosło kominiarskie w Polsce, oraz na jakich zasadach i podstawach prawnych?
10. Na jakich zasadach organizacyjno-prawnych działało rzemiosło kominiarskie w PRL?
11. Jakie samorządowe organizacje rzemiosła kominiarskiego i jakie kominiarskie podmioty gospodarcze działały w PRL?
12. Ustosunkować się do aktualnego stanu organizacyjno-prawnego rzemiosła kominiarskiego.
13. Aktualnie obowiązujące terminy czyszczenia przewodów kominowych w tym: dymowych, spalinowych i wentylacyjnych.
14. Dlaczego wprowadzono prawny obowiązek okresowego czyszczenia przewodów kominowych?
15. W jaki sposób i jakim działaniem kominarz przyczynia się do zabezpieczenia budynków przed pożarami?
16. Jaki wpływ mają usługi kominiarskie na zapobieganie wybuchom gazów i zatruciem?
17. W jakiej mierze kominiarz jego działaniem przyczynia się do ochrony środowiska naturalnego i racjonalnego gospodarowania paliwami?
18. Na jakich odcinkach i w jakim zakresie kominiarz współdziała z organami administracji państwowej?
19. Jak powinien zachować się kominiarz w miejscach publicznych i w budynkach?
20. Sposób ustawania, zabezpieczenia i poruszania się po drabinach.
21. Sposób otwierania i zabezpieczania włazów, oraz zasady wychodzenia na zewnątrz.
22. Sposób poruszania się po wmurowanych włazach kominowych /klamrach/.
23. W jakich okolicznościach i w jaki sposób należy posługiwać się pasem bezpieczeństwa?
24. Na co należy zwracać szczególną uwagę przed wchodzeniem na ławy kominowe, oraz w jaki sposób należy poruszać się na ławach?
25. Jak należy poruszać się w halach fabrycznych podczas będących w ruchu maszyn?
26. Na co należy zwracać uwagę przy używaniu sprzętu oświetleniowego?
27. Jakie są sposoby przechodzenia27. Jak należy się ustawiać na kominach podczas ich linowania?
28. Jak należy linować kominy by nie przyczyniać się do spowodowania szkód osobom trzecim?
29. Na co należy zwracać uwagę przy noszeniu i posługiwaniu się gracą naramienną?
30. Jakie środki i sposoby należy stosować podczas wykonywania robót wewnątrz kanałów, czopuchów i kominów włazowych?
31. Z jakich części składa się pełne podstawowe umundurowanie kominiarza oraz dlaczego mundur kominiarski wymaga specjalnego dostosowania kroju do robót kominiarskich?
32. W jakich przypadkach należy korzystać ze specjalnej odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej?
33. Wymienić środki higieny osobistej.
34. Założenia i uwarunkowania niezbędnych urządzeń sanitarno - warsztatowych, jakie pomieszczenia i ich wyposażenie?
35. Z jakich części składa się komplet linowy oraz jakie jest jego przeznaczenie?
36. Dlaczego stosujemy specjalne sploty lin kominiarskich?
37. Wymienić rodzaje przepychaczy ich części składowe oraz ich przeznaczenie.
38. Jakie czynności wykonujemy za pomocą gracy naramiennej?
39. Młoty trzonowe - rodzaje, sposób wykonania i przeznaczenie.
40. Klucze kominiarskie - rodzaje i przeznaczenie.
41. Jak należy posługiwać się workiem kominiarskiem - jego kształt i przeznaczenie.
42. Bolce kominiarskie - rodzaje, przeznaczenie i sposób posługiwania się nimi.
43. Przebijaki sprężyste - rodzaje, przeznaczenie i sposób posługiwania się nimi.
44. Wymienić grace kanałowe - rodzaje, przeznaczenie i sposób posługiwania się nimi.
45. Wymienić rodzaje podstawowych narzędzi murarsko - zduńskich.
46. Wymienić rodzaje używanego w kominiarstwie sprzętu oświetleniowego.
47. Jakie podstawowe obowiązki ciążą na kominiarzu przed udaniem się do terenowego miejsca pracy tzn. przed opuszczeniem pomieszczeń warsztatowych?
48. Wymienić powszechnie używane narzędzia wymagane do wykonywania robót tradycyjno-podstawowych.
49. W jaki sposób należy pokonywać drogę (trasę) od warsztatu do miej ca wykonywania robót?
50 Jakie czynności należy wykonać w miejscu pracy przed rozpoczęciem stosownych robót?
51. W jaki sposób należy posługiwać się liną kominiarską podczas czyszczenia uwzględniając różne kształty dachów i wpływy atmosferyczne?
52. W jaki sposób należy posługiwać się kompletem linowym aby nie spowodować odwrotnego działania siły ciągu (niepożądane gwałtowne opadanie sadzy)?
53. Jaka jest kolejność przy czyszczeniu kominów przez górne lub dolne otwory wyciorowe?
54. Jakie są sposoby uwalniania się części kompletu linowego w przypadkach ich zahaczenia podczas linowania?
55. W jaki sposób należy usuwać zatkania przewodów kominowych oraz jakim sprzętem należy się posługiwać?
56. Jaka jest kolejność czynności przy czyszczeniu łączników dymowych oraz usuwania sadzy ze spadów kominowych? (sztajgowania) kominów przełazowych o różnych wymiarach?
58. Jaka jest kolejność czynności przy czyszczeniu (sposobem przechodzenia) kominów, kanałów i czopuchów o większych rozmiarach (przełazowych)?
59. Jakie są sposoby usuwania sadzy twardej (szklistej) z wędzarń?
60. Jakie są sposoby zlokalizowania miejsca nieszczelności przewodu kominowego?
61. W jaki sposób usuwa się sadzę twardą (szklistą) ze ścian kominowych o różnych przekrojach?
62 Jaka jest kolejność czynności przy czyszczeniu kanałów cyrkulacyjnych kotłów centralnego ogrzewania w trakcie ich eksploatacji (w ruchu)?
63. W jaki sposób można ustalić nieszczelność przewodu kominowego?
64. Wymienić narzędzia zabezpieczające (osprzęt) kotłów wodnych.
65. Wymienić urządzenia zabezpieczające (osprzęt) kotłów parowych.
66. Z jakich części składa się urządzenie grzewczo - kominowe (definicja urządzenia grzewczo - kominowego)?
67. Jakie zadania spełnia komin?
68. Jak powstaje ciąg kominowy oraz rodzaje ciągu (siły ciśnienia)?
69. Jakie są główne przyczyny obniżające ciąg kominowy?
70. Jaką rolę spełniają ruszta paleniskowe, komora spalania i popielnik?
71. Jakie wymiary posiada cegła znormalizowana?
72. W jaki sposób bada się przydatność cegły próbą doraźną?
73. Wymienić powszechnie stosowane w budownictwie spoiwa i zaprawy budowlane?
74. Wymienić paliwa (materiały opałowe) pochodzenia naturalnego i sztucznego oraz ich stan skupienia?
75. Jakie odróżniamy składniki paliw w tym składniki palne?
76. Jakie są zbliżone wartości kaloryczne powszechnie stosowanych materiałów opałowych?
77. Na czym polega proces spalania?
78. Wymienić poszczególne fazy spalania.
79. Wymienić zbliżone temperatury zapalania (zapłonu) poszczególnych materiałów opałowych.
80. Jakie są przyczyny powstawania różnego rodzaju sadzy?